Creative Flow State là gì? Hiểu về trạng thái dòng chảy trong sáng tạo

Creative flow state là gì, và tại sao có những khoảnh khắc sáng tạo diễn ra một cách tự nhiên, trong khi những lúc khác lại khiến chúng ta cảm thấy mệt mỏi và cạn kiệt?

Tại JA Media, chúng tôi thường nhìn nhận sáng tạo như một điều lớn hơn việc đơn giản tạo ra thứ gì đó mới. Sáng tạo còn liên quan đến sự chú ý, sự hiện diện, tính tò mò và khả năng đắm mình sâu vào quá trình mình đang thực hiện.

Có những khoảnh khắc người sáng tạo không còn kiểm tra thời gian, không còn nghi ngờ từng quyết định và hoàn toàn tập trung vào thứ mình đang tạo ra. Những ý tưởng dường như kết nối với nhau một cách tự nhiên. Công việc mang lại cảm giác tập trung thay vì gượng ép.

Trải nghiệm này thường được gọi là creative flow state — trạng thái dòng chảy trong sáng tạo.

Nhưng chính xác thì flow state trong sáng tạo là gì, và người sáng tạo có thể tạo ra những điều kiện nào để dễ bước vào trạng thái này hơn?

Creative Flow State là gì?

Creative flow state là một trạng thái tâm lý của sự tập trung sâu, khi một người hoàn toàn đắm mình vào một hoạt động sáng tạo.

Trong trạng thái flow, sự chú ý tập trung mạnh vào công việc đang diễn ra. Những yếu tố gây xao nhãng bên ngoài trở nên ít quan trọng hơn, sự tự ý thức có thể tạm thời giảm xuống và quá trình sáng tạo có thể mang lại cảm giác tự nhiên, trực giác hơn.

Flow không giống với việc đơn thuần trở nên năng suất.

Bạn có thể dành nhiều giờ để làm việc nhưng liên tục kiểm tra thông báo, nghi ngờ các quyết định của mình hoặc ép bản thân phải tiếp tục. Đó vẫn là nỗ lực — nhưng chưa chắc đã là trạng thái flow.

Trong một trạng thái dòng chảy sáng tạo, thường sẽ có cảm giác kết nối mạnh mẽ hơn giữa người sáng tạo và công việc của họ.

Lúc này, chính quá trình trở thành trung tâm của sự tập trung.

Flow State trong sáng tạo mang lại cảm giác như thế nào?

Trải nghiệm của mỗi người có thể khác nhau, nhưng một creative flow state thường đi kèm với một số cảm giác dễ nhận biết.

1. Sự tập trung sâu

Bạn trở nên ít nhận thức hơn về những yếu tố gây xao nhãng không liên quan. Sự chú ý của bạn tự nhiên quay trở lại với công việc sáng tạo.

2. Cảm giác thời gian trôi đi rất nhanh

Bạn có thể bắt đầu làm việc vào buổi chiều và rồi bất ngờ nhận ra rằng vài giờ đã trôi qua.

3. Giảm bớt sự tự phán xét

Thay vì liên tục tự hỏi, “Điều này đã đủ tốt chưa?”, bạn trở nên quan tâm hơn đến việc khám phá chính ý tưởng đó.

4. Động lực diễn ra một cách tự nhiên

Một quyết định dường như dẫn đến quyết định tiếp theo. Một câu văn tạo ra câu văn khác. Một ý tưởng hình ảnh mở ra ý tưởng tiếp theo.

5. Tận hưởng chính quá trình

Phần thưởng không chỉ nằm ở kết quả cuối cùng. Bạn cũng cảm thấy hài lòng khi được hoàn toàn hiện diện trong lúc sáng tạo.

Với người sáng tạo, sự khác biệt này có thể rất quan trọng.

Đôi khi, áp lực phải tạo ra một thứ gì đó thật ấn tượng lại khiến sáng tạo trở nên nặng nề hơn.

Tại sao Flow State lại quan trọng đối với sự sáng tạo?

Công việc sáng tạo cần cả sự tập trung lẫn tính cởi mở.

Người sáng tạo cần đủ tập trung để phát triển một ý tưởng, nhưng cũng cần đủ không gian tinh thần để thử nghiệm, mắc sai lầm và khám phá những khả năng không ngờ tới.

Một trạng thái dòng chảy trong sáng tạo có thể hỗ trợ sự cân bằng này.

Khi sự chú ý ít bị phân mảnh hơn, người sáng tạo có thể khám phá một ý tưởng sâu hơn thay vì liên tục chuyển đổi giữa các công việc.

Điều này đặc biệt phù hợp với bối cảnh của nền kinh tế sáng tạo hiện nay, khi công việc sáng tạo thường diễn ra song song với email, số liệu phân tích, thông báo từ mạng xã hội, deadline, các dự án hợp tác và lịch nội dung.

Việc luôn kết nối không nhất thiết đồng nghĩa với việc bạn đang kết nối với sự sáng tạo của mình.

Đôi khi, sáng tạo cần một khoảng chú ý không bị gián đoạn.

Flow State và năng suất sáng tạo

Có một quan niệm phổ biến cho rằng năng suất sáng tạo đồng nghĩa với việc tạo ra càng nhiều càng tốt.

Tại JA Media, chúng tôi nhìn nhận năng suất sáng tạo theo một cách khác.

Năng suất không chỉ nằm ở số lượng đầu ra. Nó cũng có thể là việc tạo ra một thứ gì đó với sự rõ ràng và chủ đích.

Một người sáng tạo dành hai giờ tập trung để phát triển một concept có ý nghĩa có thể đang tạo ra nhiều giá trị hơn một người dành cả ngày liên tục chuyển đổi giữa hàng chục công việc chưa hoàn thành.

Đó là lý do việc hiểu về creative flow state có thể hữu ích.

Flow không đảm bảo rằng mọi ý tưởng đều sẽ xuất sắc. Tuy nhiên, nó có thể tạo ra một môi trường nơi ý tưởng được khám phá mà không liên tục bị ngắt quãng.

Mục tiêu không phải là ép sự sáng tạo diễn ra nhanh hơn.

Mục tiêu là tạo đủ không gian để sự sáng tạo có thể diễn ra một cách trọn vẹn.

Làm thế nào để bước vào Creative Flow State?

Không phải lúc nào chúng ta cũng có thể ra lệnh cho trạng thái flow xuất hiện.

Bạn không thể đơn giản nói với bản thân, “Bây giờ mình phải vào flow,” rồi mong rằng tâm trí sẽ ngay lập tức hợp tác.

Tuy nhiên, bạn có thể tạo ra những điều kiện giúp khả năng tập trung sâu trong sáng tạo dễ xảy ra hơn.

Xác định một mục tiêu sáng tạo rõ ràng

Trước khi bắt đầu, hãy xác định điều bạn thực sự muốn hoàn thành.

Thay vì nói:

“Mình cần làm nội dung.”

Hãy thử cụ thể hơn:

“Mình sẽ phát triển concept cho một video ngắn.”

Một mục tiêu rõ ràng giúp sự chú ý của bạn biết mình cần hướng đến đâu.

Loại bỏ những yếu tố gây xao nhãng không cần thiết

Tắt thông báo. Đóng những tab không liên quan. Nếu có thể, hãy đặt điện thoại sang một bên.

Sự tập trung sáng tạo trở nên khó khăn khi sự chú ý của bạn liên tục được mời gọi đến một nơi khác.

Chọn một công việc sáng tạo tại một thời điểm

Multitasking có thể tạo ra cảm giác rằng bạn đang rất bận rộn, nhưng không nhất thiết tạo ra sự đắm chìm có ý nghĩa.

Hãy cho phép bản thân tập trung vào một giai đoạn của quá trình sáng tạo tại một thời điểm.

Cho phép những khởi đầu chưa hoàn hảo

Chủ nghĩa hoàn hảo có thể ngắt quãng trạng thái flow ngay cả trước khi nó bắt đầu.

Bản nháp đầu tiên không cần phải là phiên bản cuối cùng.

Ý tưởng đầu tiên không cần phải là ý tưởng tốt nhất.

Flow thường dễ xuất hiện hơn khi chúng ta cho phép bản thân được thử nghiệm.

Làm việc theo nhịp điệu tự nhiên của bạn

Không phải ai cũng có nguồn năng lượng sáng tạo mạnh nhất vào cùng một thời điểm trong ngày.

Có người suy nghĩ rõ ràng nhất vào buổi sáng. Có người lại trở nên giàu trí tưởng tượng hơn vào ban đêm.

Thay vì sao chép routine của người khác, hãy quan sát những khuôn mẫu của chính mình.

Quá trình sáng tạo của mỗi người là khác nhau.

Còn Creative Block thì sao?

Hiểu về flow cũng có thể thay đổi cách chúng ta nhìn nhận creative block — trạng thái bế tắc sáng tạo.

Creative block không phải lúc nào cũng có nghĩa là bạn đã đánh mất khả năng sáng tạo của mình.

Đôi khi, vấn đề không nằm ở việc thiếu ý tưởng. Nó có thể đến từ áp lực, sự mệt mỏi, những yếu tố gây xao nhãng, nỗi sợ bị đánh giá hoặc niềm tin rằng mỗi lần ngồi xuống sáng tạo đều phải tạo ra một thứ gì đó thật xuất sắc.

Khi cảm thấy bị mắc kẹt trong sáng tạo, việc ép bản thân phải tạo ra nhiều hơn không phải lúc nào cũng là câu trả lời.

Đôi khi, một cách tiếp cận tốt hơn là tạm rời khỏi công việc, thay đổi môi trường, đi bộ, viết mà không chỉnh sửa, thu thập thêm nguồn cảm hứng hoặc đơn giản là nghỉ ngơi.

Nghỉ ngơi sáng tạo vẫn là một phần của quá trình sáng tạo.

Flow không phải là trạng thái năng suất liên tục

Đây có lẽ là một trong những điều quan trọng nhất cần ghi nhớ.

Một đời sống sáng tạo không thể tồn tại trong trạng thái flow vĩnh viễn.

Sẽ có những ngày ý tưởng đến một cách dễ dàng.

Nhưng cũng sẽ có những ngày mọi thứ diễn ra rất chậm.

Sẽ có những bản nháp chưa hoàn thành, những buổi sáng thiếu cảm hứng, những concept bị từ chối, những khoảng thời gian yên lặng và những lúc bạn cảm thấy không làm gì cả lại là điều cần thiết.

Không trải nghiệm nào trong số đó khiến bạn trở thành một người kém sáng tạo hơn.

Flow là một trạng thái — không phải một bản sắc.

Bạn không cần phải luôn ở trong trạng thái flow để trở thành một người sáng tạo.

Tìm ra nhịp Flow sáng tạo của riêng bạn

Tại JA Media, chúng tôi tin rằng sự sáng tạo trở nên bền vững hơn khi người sáng tạo ngừng xem cảm hứng như một thứ mình phải liên tục chạy theo.

Thay vào đó, creative flow có thể được hiểu như một mối quan hệ với sự chú ý.

Nó khiến chúng ta nhận ra:

Điều gì giúp tôi tập trung?

Điều gì khiến tôi bị xao nhãng?

Khi nào tôi cảm thấy tò mò nhất?

Kiểu môi trường nào cho phép tôi thử nghiệm?

Khi nào tôi cần sáng tạo — và khi nào tôi cần nghỉ ngơi?

Không có một công thức chung nào để bước vào creative flow state.

Quá trình của bạn có thể hoàn toàn khác với quá trình của một người sáng tạo khác.

Và đó cũng là một phần trong vẻ đẹp của sáng tạo.

Lời kết: Hãy để sáng tạo có không gian để thở

Một creative flow state không phải là việc biến bản thân thành một cỗ máy có thể sản xuất nội dung không ngừng.

Đó là việc trở nên đủ hiện diện để thực sự trải nghiệm công việc mình đang làm.

Trong một nền văn hóa thường đề cao tốc độ, sự nhất quán và sản lượng liên tục, flow mang đến một góc nhìn khác: sự sáng tạo có ý nghĩa cũng cần chiều sâu, sự chú ý và không gian.

Bạn không phải lúc nào cũng cần cố gắng nhiều hơn.

Đôi khi, bạn cần ít yếu tố gây xao nhãng hơn.

Đôi khi, bạn cần một mục tiêu rõ ràng hơn.

Đôi khi, bạn cần ngừng phán xét một ý tưởng trước khi nó có cơ hội thực sự trở thành một ý tưởng.

Và đôi khi, bạn chỉ cần cho bản thân đủ sự yên tĩnh để lắng nghe điều mình thực sự muốn tạo ra.

Tại JA Media, chúng tôi không nhìn nhận creative flow như một mẹo để tăng năng suất, mà như một lời nhắc rằng chất lượng của sự chú ý có thể định hình chất lượng của công việc sáng tạo.

Sáng tạo không phải lúc nào cũng cần bị ép buộc.

Đôi khi, nó chỉ đơn giản cần đủ không gian để chuyển động.

Creative Flow State là gì? Hiểu về trạng thái dòng chảy trong sáng tạo

Creative Flow State là gì? Hiểu về trạng thái dòng chảy trong sáng tạo | JA Media